play_arrow

keyboard_arrow_right

skip_previous play_arrow skip_next
00:00 00:00
playlist_play chevron_left
volume_up
chevron_left

Haber ve Yazılar

Podcast Teknik Terimleri

podiolab 15 Aralık 2018 247 1


Background
share close

Podcast yayıncılığı ile ilgili konuları ele alırken bir çok terim kullanılıyor. Gerek ses, gerek kayıt, gerekse teknik ekipmanlarla ilgili konularda bahsi geçen bu teknik terimleri bu sayfada toparlayarak, bir başucu sayfası hazırlayalım istedik.

Siz de podcast yayıncılığı hakkında kaynakları karıştırırken denk geldiğiniz terimleri bize iletirseniz sayfaya ekleyerek güncel tutmamıza katkı sağlayabilirsiniz.

Terimlerin bir çoğu yabancı kaynaklı olduğu için öncelikle orjinal isimlerine yer verdik ve Türkçe karşılıkları oturmuş olanları da yanlarında belirttik. Eğer katkıda bulunmak istediğiniz, burada görmediğiniz kelimeler olursa lütfen bilgi@podiolab.com adresinden bize iletin.

AAC (Advanced Audio Coding):

Apple’ın iTunes yazılımı tarfından sadece Apple cihazların okuyabildiği bir ses dosyası türüdür.(kodek) MP3’e göre daha iyi ses sıkıştırma oranları ile daha yüksek kaliteli ses elde edilir.

Aggregator:

Kullnıcılar RSS agregatörlere abone olarak farklı site ve kaynaklardan güncel bilgi ve haberleri derlemek için bu servisi kullanır.

Audiocast:

Internet ortamında yapılan sesli yayınlara audiocast denir. Podcast’ler de dahil olmak üzere internet üzerindeki sesli yayınların tamamı bu tanımın altında toplanır.

Audio File:

Formatları farklı olabilen ses dosyalarının tümü. .mp3, .wav, .aac

Bed:

Ses kaydının tabanına/arka planına  yerleştirilen efekt, müzik vb gibi farklılıklar gösteren arka plan sesi.

Bit Rate (Toplam Bit Hızı):

Ses veya görüntü dosyalarında her saniyede işlenen veriye verilen isimdir. Birrate yükseldikçe ses veya görüntü dosyasının kalitesi artar bununla birlikte dosyanın boyutu da doğru orantılı olarak artar. Saniye başına düşen (kbps) olarak ölçümlenir ve

Board:

Ses mikser’ine verilen kısaltma isimdir. Mikser yani board birden fazla ses kayanğını tek bir yerde toplayarak yönetmeye ve kayıt ederken ses kaynaklarını yönetmeye yarar.

Channel:

Birden fazla podcast bölümünü içeren yayınlardır.

Clipping (Ses Patlaması):

Ses kaydınızı gerçekleştirip ses dosyanızı düzenlemek için kayıt yazılımında ses dalgalarınıza baktığınızda ses dalgasının en yüksek noktayı vurduğu patlama noktalarıdır. Genellikle mikrofona fazla yaklaşmaktan, kayıt cihazına gelen bir darbeden veya ses ayarlarınızın doğru yapılmaması gibi sebeplerden dolayı meydana gelebilir. Eğer ses dalga boyutu bir dalga şeklinde ilerlemiyor ve taban ve tavana vurarak ilerliyorsa kayıdınızın bir yerinde veya tümünde ses patlaması yaşıyorsunuz demektir. Kayıt öncesinde yapacağınız testlerde bunu farkedip genel ses düzeyini düşürerek veya mikrofon yerleşiminizi yeniden kontrol ederek önleyebilirsiniz.

Chicklet:

RSS kayıt butonları için web sitelerinde kullanılan turuncu butonlara verilen takma isimdir. podcast yayıncıları bu butonları kullanarak dinleyicilerin yayınlarına daha kolay  abone olmasını sağlar.

Condenser Microphone (Kondenser Mikrofon):

Çalışmak için harici bir güç kaynağına ihtiyaç duyan mikrofonlardır. Genellikle profesyonel stüdyolarda kullanılan mikrofon türüdür. Condenser-kondensatörlü mikrofon olarak geçer. Ses hassasiyeti dinamik mikrofonlara oranla daha fazladır ve çok daha kısık seslere hassastır ve kayda alabilir. Fiyat olarak da diğer mikroforn türlerine oranla daha pahalıdır. Stüdyo gibi ses düzeyi ayarlanmış bir kontrollü ortamınız yoksa isteminiz dışında bir çok sesi kaydınıza alma ihtimaliniz oldukça yüksetir. Anca kontrollü ortamlarda yapılan kayıtların yazılım üzerinde ses düzenlemelerinin yapılması çok daha kolaydır. Shure SM7B, Rode NT serisi, Neumann en bilinen markalardan bazılarıdır.

Digital Millennium Copyright Act (DMCA)(“Dijital Binyıl Telif Hakkı Yasası”)

Amerika’da, telif hakkı sahiplerinin ve tüketicilerin haklarını korumak için mevcut telif hakkı yasasının güncellenmiş halidir.

Dynamic Microphone (Dinamik Mikrofon):

Kondensatörlü mikrofonlarla en büyük farkı, ek bir güç kaynağına ihtiyaç duymuyor olmasıdır. Hassasiyetleri daha azdır dolayısıyla podcast yayıncıları arasında özellikle gürültülü ortamlarda kayıt yapacakların sık tercih ettiği bir mikrofon türüdür.  En büyük avantajı ucuz olmasıdır. Isı, nem gibi değişimlerden kolay kolay etkilenmezler. Daha hafiftirler. Ancak bununla beraber frekans hassasiyeti düşüktür ve rezonans peak denilen, belirli frekansları olduğundan daha fazla alma gibi bir durum oluşturur. Bu türün podcast camiasında en sık kullanılan marka modelleri Shure SM57, Shure SM58’dir.

Digital Audio Workstation (DAW):

Podcast yayınınızı ya da her hangi bir des dosyasını kaydetmek veya düzenlemek için kullanılan yazılımlara verilen isimdir. Adobe Audition, Audacity, ProTools, GarageBand vb.

Enclosure:

RSS üzerinden bir ses dosyasının dağıtımını sağlamak için, RSS feed’inin içerisine ilgili ses dosyasına ait bir link yerleştirilmesidir.

Encoding:

Bir dosyanın daha etkin saklanabilmesi veya boyutunun düzenlenebilmesi için dosya içerisine kimi karakterler, sayılar, noktalama işaretleri yerleştirilmesidir. Podcast yayıncılığı açısından ise ses kaydınızın dağıtımının yapılabilmesi için kayıtlı ses dosyalarınızın formatının MP3’e dönüştürülmesidir.

Fair Use:

ABD Telif Hakkı Yasası’nda bulunan, telifli materyallerin, telif sahibinden izin istenmesine gerek duyulmadan, materyalin bir kısmının sınırlı olarak kullanılmasına olanak sağlayan bir kullanım iznidir. Ancak dikkat çekmek isteriz ki bu yasa sadece Amerika’da geçerlidir ve Türkiye’de telif hakkı yasası içerisinde böyle bir düzenleme bulunmadığından dolayı kullanacağınız her türlü materyal, fikir ve sanat eseri için telif sahibinden izin almanız gerekmektedir kanunen.

Hosting Service:

Podcast yayınınızı bulundurduğunuz servistir. Web saklama servisleri gibi çalışırlar. Podcast servis sağlayıcısı firma podcastinizi içerisine yerleştirdiğinizde size bir RSS feed oluşturur ve yayınınızı dağıtacak servislerin herbirine bu RSS feed üzerinden kayıt edersiniz. En bilinen podcast hosting servisleri: PodBean, Blubrry, Libsyn, SoundCloud vb..

ID3:

MP3 dosyaları içerisine yerleştirilen metadatalardır. Bu sayede dosya içerisine podcast yayınınıza ait başlık, albüm adı, sanatçı websitesi bilgileri, podcast bölümünüzdeki konuşmaların bir kısa özetini, podcast logonuzu ve benzeri verileri dosyanın içine yerleştirmenize olanak sağlar.

Intellectual Property (IP):

Fikri mülkiyet hakkı.Fikri haklar: zihinsel faaliyet sonucu ortaya çıkan ürünler üzerindeki haklar olarak yorumlanmalıdır. Marka, patent, tasarım, yayın hakları gibi haklar fikri haklardır.

Levels:

(db) olarak ölçümlenir.Podcastin ses düzeyinin yüksekliğini ölçmek için kullanılır.0db üzerinde olan sesler patlama (clipping) yapar. Podcast için ideal db düzeyi -3db ile -6fb arasıdır.

Lufs (loudness units relative to full scale):

Lufs yayıncılık alanında kabul görmüş genel bir ölçüm standardıdır. Bir çok sesli ve görüntülü yayın kuruluşu ses kayıtlarını bu ölçüme göre ayarlar. Yayıncılık alanında kabul görmüş olan değer 23-24 Lufs’dır. Podcast yayınlarınızı da ayarlarken bu değere göre ayarlamanız ses dosyanızın her daim aynı düzeyde olmasını sağlayacaktır. Anlık ses yükselmesi ve azalmasının önüne geçmiş olacaksınız.
Ses dosyasının genel ses yüksekliğini gösteren bir ölçüm türüdür. Desibel’den farklı olarak bu ölçümü gerçekleştirmek için bir referans alınacak kayanağa ihtiyaç duyulmaz. Desibel ölçümü için ses dosyasının oluşturduğu standart hava basıncına ihtiyacınız vardır.

Mash:

İki ses dosyası ya da ses elementinin tek bir dosya haline getirilmesidir.

Metadata:

Podcast bölümlerinizin içine yerleştirdiğiniz verilere verilen isimdir. Bölüm adı, podcast adı, podcast ağınızın adı, bölüm görseliniz, podcast logonuz, yayın tarihi vb.

Mixer (Mikser):

Mikser yani board birden fazla ses kayanğını tek bir yerde toplayarak yönetmeye ve kayıt ederken ses kaynaklarını yönetmeye yarar. Ayrıca ses kaydınızın arka planına farklı sesler eklemeniz ve düzenlemenizi sağlar.

Podcast Directory:

Dinleyicilerinizin podcast yayınınızı bulup dinlediği podcast ağları ve podcastlisteleme servisleridir. Apple iTunes, Spotify Podcast, Google Podcast, Stitcher, TuneIn, Pandora Podcasts, Deezer Podcast vb.

Podcasting (Podcast Yayıncılığı):

Podcast’çilik ya da podcast yayıncılığı, dijital ortamda dağıtımını yapmak üzere, düzenli olarak ses kaydı yaparak paylaşmaya verilen isimdir. MP3 dosyası haline getirilmiş ses dosyasının web servislerine kaydedilmesi ve çeşitli url ve RSS servisleri ile dağıtılmasıdır.

Post-Production :

Bir programın yayınlanması öncesinde gerçekleştirilen çalışmaların tümüne verilen isimdir. Podcast yayıncıları için ses kaydının gerçekleştirilmesi sonrasında o dosya üzerinde yapılan işlemlerin tümüne verilen isimdir. Ses düzenlemesi, efektlerin eklenmesi, ses kalitesinin arttırılması, fon müziği, giriş ve çıkış müziklerinin eklenmesi.

Pre-Roll:

Podcast bölümünün başlaması öncesinde girilen tanıtım, duyuru,reklam vb kaydıdır.

RSS:

RSS (RDF Site Summary, formerly called Rich Site Summary or Really Simple Syndication). Haber ve içeriklerin dağıtımını sağlayan bir dağıtım şeklidir. Temelde XML sistemi kullanılır.

RSS Feed:

Podcastinizin içeriğinin bir özetini içeren XML linkidir.

Sample Rate (örnekleme oranı/hızı):

Duyduğumuz bir sesin saniyede kaç kere örneklendiğini tanımlar. Dijital sesler gerçekte duyduğunuz gibi devamlılığı olan sesler olmadığı için belirli aralıklarla kaydedilir ve dijital ortamda bu sesler örneklendirilerek sesin bütünü oluşturulur. Bu örnekleme işleminin hızına Sample Rate denir. 16 bit, 24 bit, 44100Hz, 48000Hz gibi oranlar mevcuttur. Podcast yayıncılığında genel olarak 44.1 Hz örnekleme ile kaydedilmiş kayıtlar kullanılır.

Smart Speaker:

Akıllı hoparlör. Amazon Echo, Google Home’un başını çektiği internete bağlı ve sesli komutlarla çalışan hoparlörler. Podcast yayıncıları için önemli bir genişleme ve evlerde dinleme oranlarının arttıracağı düşünülüyor.

Syndication:

Podcast sendikasyonu yeni podcast bölümlerinin, farklı podcast yayın ağlarına RSS üzerinden dağıtılması, kaydettirilmesidir. Yen bölüm kaydedip podcast hostunuza yüklediğinizde RSS feed’iniz üzerinden otomatik olarak tüm kayıt olduğunuz ağlar bu yeni bölümü siz bir aksiyon almadan çekerek yayınlamaya başlayacaktır.

USB Microphone:

Bilgisayarınızın USB portu üzerinden, herhangi bir mikser veya aparata ihtiyaç duymadan direk bağlanarak kayıt yapmanıza olanak sağlayan mikrofon türüdür.

Waveform (DalgaŞekli):

Ses kaydının belirli bir süre içerisindeki hareketinin, grafik olarak, dalga şeklinde görselleştirilmiş halidir. DAW yazılımı ekranında ses kaydınızı açtığınızda waveform ekranını seçerek ses dosyanızın dalga şeklindeki hareketlerini incelemeniz mümkündür. Bu görselleştirilmiş versiyon ses kaydınızın içinde yer alan gürültüleri ve anomalileri bulmanıza yardımcı olur ve üzerinde DAW sayesinde oynayarak düzenlemeler gerçekleştirebilirsiniz.

XLR (GroundLiveReturn): 

Profesyonel ses ekipmanlarında ses iletimi için kullanılan 3 pinli kablo türüdür. En büyük faydası sesi bozmadan çok daha uzun kablolar kullanılmasına olanak vermesi ve kaliteyi korumasıdır. Dengelenmiş ses taşır (Balanced) bu nedenle ses kalitesi daha iyidir. Unblanced kablo türleri en fazla 3metreye kadar sinyal taşıyabilir daha uzun olan unbalanced kablolar dip sesi yaratmaya başlar. Bu nedenle XLR profesyonel sistemlerde tercih edilir.

Tagged as: .

Rate it
Previous episode

Post comments

This post currently has no comments.

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *