Haber ve Yazılar

Ev stüdyosunda yankı engelleme ve ses yalıtımı teknikleri

podiolab 20 Aralık 2018 7264 4


Background
share close

Ev stüdyonuzun akustiğini nasıl daha iyi hale getirebileceğinizi mi düşünüyorsunuz? Uygun bütçelerle evde üretilebilecek ses yalıtımı tekniklerini bu yazımızda anlatıyoruz:

Çözümlere geçmeden önce, gözünüzde canlanması için sesin odada nasıl hareket ettiğini basitçe anlatalım. Su kenarında dururken iki küçük taş alıp, ikisini de kısa bir arayla birbirlerinden 1 metre uzağa düşecek şekilde denize attığınızı ve her iki taşın oluşturduğu dalgaların bir süre sonra üst üste çakıştığını düşünün.

İki dalga öbeği çarpıştığı anda kendi içlerindeki harmoni bozulur ve gözle görünen bir çarpışma efekti oluşur. Kimi dalgalar üst üste biner, kimi daha çok titreşir ve o ilk dalga oluşumundaki düzenli görüntü yerini daha karmaşık, titreyerek iç içe geçen hatta yön değiştiren dalgalara bırakır.

Odanızın içinde oluşan sesler de tıpkı suda oluşan dalgalar gibi hareket eder ve daha da önemlisi sonunda odanın duvarlarına çarptıklarında, her dalga yoluna farklı bir yöne doğru devam eder. Bu hem sesin bozulmasına hem de odanın akustik kalitesinin düşmesine sebep olur. Haliyle kayıt yaparken de sesiniz daha yankılı, dağınık çıkar.

Bu temel bilgi ışığında yapacağınız bilinçli müdahaleler, odanızın akustiğini sağlıklı bir podcast kaydı oluşturmaya yetecek kadar düzeltmenize yeterli olacaktır.

Gelelim bunu nasıl yapabileceğinize.

Yankı nasıl engellenir?

Eko dalgaları sesin duvara çarpması ve yansımasıyla oluşur. Ekoyu engellemenin yolu ise, çıplak duvarları ses çarptığında yansımayacak hale getirmekten ve sesi emmesini sağlamaktan geçer.

Bunu şu yöntemle yapabilirsiniz:

1. Duvarları, özellikle de duvar köşelerini ses dalgasını emecek malzemelerle kaplamak. Alanı, sesi yansıtacak malzemelerden arındırmak (Cam, metal çerçeve, ayna, vb.)

2. Odadaki eşyaların yerini değiştirerek, hatta odaya ihtiyaca göre yeni eşyalar ekleyerek yansıma yapan açıklıkları kapatmak ve sesin odadaki serbest dolaşımına engel olmak.

Profesyonel bir stüdyoda bu sorunu çözmek için odanın tümü maliyeti yüksek olan ses engelleyici süngerlerle kaplanır. Bu akustik süngerler üzerine çarpan sesi absorbe ederek yankıyı yok eder. Radyo spikerlerinin seslerinin tok duyulmasının ve dolu bir odada konuşuyorlarmış hissi yaratmasının nedeni bu süngerlerdir.

Bu süngerlerin üzerinde ayrıca geometrik şekiller ve asimetrik formlar yer alıyor. Bu formlar sayesinde ses düz bir yansıma oluşturmak yerine kırılıyor ve dağılıyor. Fakat belirttiğimiz gibi, akustik ses yalıtım süngerleri oldukça maliyetli. Evin bir odasında kullanıldığına pek estetik bir görüntü yaratmaması da olası.

Önce doğru mikrofon seçimi

Podcast’iniz büyüdü ve kendinize nihayet çok istediğiniz mikrofonlardan birini aldınız. Eve geldiniz ve bir deneme kaydı yaptınız: Sonuç felaket! Günlerdir araştırdığınız ve yüksek meblağlara satın aldığınız mikrofon inanılmaz hayal kırıklığı. Ortaya çıkan ses, koca bir fabrikanın içinde kayıt yapıyormuşsunuz gibi. Peki neden böyle oldu?

Problem aldığınız mikrofonun kendisi ile değil türüyle ilgili. Eğer akustik olarak sorunlu bir odanız varsa ve kendinize kondansatörlü bir mikrofon aldıysanız sorun yaşamanız kaçınılmaz. Bu tür mikrofonlar çevredeki seslere karşı çok daha hassastır, odanızdaki tüm ses bozukluklarını ve gürültüyü kaydınıza direkt aktarır. Oysa odanızın akustik durumunu önceden incelerseniz ve dinamik mikrofon tercih ederseniz muhtemelen çok daha az sorun yaşarsınız.

Bu örnekten yola çıkarak, daha yüksek maliyetli bir mikrofon alınca daha yüksek kaliteli kayıt yapılacağını düşünmek hem doğru hem de yanlış olabilir. Birden fazla etken olduğunu unutmamak gerekli. Akustik düzenlemesi doğru yapılmış bir odada, Çin üretimi bir mikrofonla da harikalar yaratabilirsiniz. Üstelik yapacağınız ekstra maliyet cebinizde kalır.

Maliyeti düşük, doğaçlama yöntemler

  • Kayıt için evinizin en az ses alan ve yankının en az olduğu odasını tercih edin.
  • Kayıt esnasında pencereleri ve kapıları mutlaka kapatın.
  • Hem dışarıdan gelen sesi hem de odadaki ses dalgalarının dolaşımını engellemek için tüm perdeleri kapatın. (Mümkünse pencerelerinizde kalın kumaşlı perdeler kullanın; kumaş kalınlaştıkça ses yalıtımı iyileşecektir.)
  • Kapı altlarında boşluk varsa rüzgar yalıtımı yapmanız gerekebilir, yapışkanlı süngerler kullanarak bu boşluğu kapatın.
  • Odada fan, vantilatör veya klima varsa kayıt süresince kapalı tutun.
  • Kayıt esnasında yaşayabileceğiniz en kritik yankı, yüzünüzün dönük olduğu duvarda oluşur ve mikrofonun arkasından tekrar yansıyarak kaydınıza girer. Bu nedenle ya kayıt masanızı ve yüzünüzün dönük olduğu duvarı bloke etmeniz ya da sesi absorbe edecek birkaç tablo asmanız gerekiyor.
  • Mikrofonunuzun etrafını mümkün olduğu kadar bloke edin, böylece arkadan yansıyacak seslerin kaçmasını engellemiş olursunuz. Bunun için profesyonel ses kesen süngerli yansıtıcılar var. Fakat kendiniz de bir karton ve  bir parça sünger kullanarak aynı işi gören bir ses kesici hazırlayabilirsiniz.
  • Duvarlarınız çok çıplak ise çeşitli tablolar asabilirsiniz. (Sesi yansıttığı için cam çerçeve olmamasına özen gösterin, tuval tercih edebilirsiniz) Bu tabloların arkalarındaki boşluğu süngerle doldurarak ev yapımı ses kesici akustik panel elde etmiş olursunuz.

Mikrofonunuz için ev yapımı ses kesici yöntemler

Ikea’dan bir adet katlanan, kumaş raf düzenleyici temin edin. İlla Ikea olması şart değil tabii, elinizde benzeri varsa o da olur. Bu kutunun içini süngerle kaplayıp mikrofonu kutunun tam ortasına yerleştirirseniz, dış seslerden yalıtılmış akustik ses kutusu yapmış olursunuz. Bu yöntemi karton bir koli içinde de yapabilirsiniz. Tamamen sizin yaratıcılığınıza ve evinizde bulunan malzemelere kalmış.

Fotoğraf: Sercan Sarıkaya

Bu yöntem sayesinde mikrofonun odadaki diğer seslerle ilişkisini büyük ölçüde kesersiniz. Üstelik sesiniz bu akustik ses süngerlerinin içinde daha doygun ve net çıkar. Böylece hem ucuz ve hızlı bir yöntemle odadaki ses probleminizi büyük oranda giderebilir hem de daha profesyonel duyulan bir ses elde edebilirsiniz.

Gazeteciler, sahada röportaj yapanlar ve otel odası gibi bir mekanda kayıt alması gerekenler daha farklı yöntemler kullanabiliyor. Mesela mikrofonunuzun üzerine gereceğiniz bir yorgan, kalın bir örtü ya da yastık, odadaki yankıyı engelleyerek daha iyi bir ses elde etmenizi sağlayabilir.

Yine kulağa ilginç gelse de işe yarayan bir başka örnek kıyafet dolaplarının kullanılmasıdır. Birçok seslendirme sanatçısı ve podcast yayıncısı, evlerindeki dolabın içine yerleştirdikleri mikrofonla kayıt yapıyorlar. Dolabın içindeki kıyafetler oluşabilecek yankıların ve akustik problemlerin neredeyse tamamını emiyor. Bu çözümün negatif yanı masanızda çalışamayacak olmanız ve sisteminizi dolabın girişine kurmanız gerekmesi.
Ancak bunlar, odadaki yankıyı engellemek için büyük bütçeler harcamadan işinizi çözebileceğinizi gösteren önemli örnekler.

Kendi ses yalıtım panelinizi hazırlayın!

Duvara asılan profesyonel akustik paneller, odada gezinen sesin absorbe edilmesini sağlayarak yankıyı sıfırlıyor ve stüdyo ortamı yaratıyor. Bu paneller oldukça maliyetli fakat siz de kendi panelinizi yapabilirsiniz.

Fotoğrafta gördüğünüz paneller ev yapımı akustik paneller. Hem şık görünüyorlar hem de tüm ihtiyacınızı karşılıyorlar. Benzer bir akustik panel yapmak için bir yapı marketten veya online siteden (hepsiburada, n11, vb.) alabileceğiniz iki ürün var: Cam elyaf ısı yalıtım paneli ve bu paneli kaplamak için kullanacağınız bir kumaş. Cam elyaf paneller ısı yalıtımının yanı sıra ses yalıtım özellikleri ile de bilinirler. Hatta evlerin duvar aralarında ve çatılarında da kullanılırlar. Siz de bu panelleri (Fiyatları 50 TL civarında) istediğiniz şekilde kaplayıp duvarlarınıza asarak odanın ses yansıtma problemini gidermiş olursunuz.

Yukarıda bahsettiğimiz yöntemler odanızın ses düzeyini kontrol altına almak için kullanabileceğiniz çeşitli yöntemler. Unutmayın bu adımlar odanızın daha sağlıklı bir akustik yapıda olmasına yardımcı oluyor, fakat tam olarak ses yalıtımlı bir oda elde etmiş olmuyorsunuz. Eğer tamamen ses yalıtımlı, sessiz bir oda elde etmek isterseniz maliyetinin epey yüksek olacağını söyleyebiliriz. Bahsettiğimiz bu küçük müdahalelerin yeterli olacağını düşünüyoruz. Bu adımların üzerine kaydınıza yapabileceğiniz yazılımsal ve donanımsal müdahalelerle de, profesyonel kaliteye oldukça yakın bir kayıt elde edebilirsiniz.

Özet:

Podcast kaydettiğiniz ortam genişse ve ses açısından çok sorunlu bir alansa önce portatif çözümleri deneyerek mikrofonunuzun etrafını seslerden arındırın.

Eğer mikrofonun çevresindeki sesi yukarıda saydığımız kimi komik, kimi basit ama etkili yöntemlerle engelleyebiliyorsanız problem yok.

Eğer hala sorun varsa odadaki perdeleri daha kalın kumaşlı perdelerle değiştirmeyi deneyebilirsiniz. Yerde halı yoksa mutlaka bir halı sermeyi, oda boş ise ses emici eşyalarla doldurmayı deneyebilirsiniz. Tüm bunlar ekipmana yatırım yapmanıza gerek kalmadan, evdeki malzemelerle yapabileceğiniz ilk müdahaleler.

Müdahale edemediğiniz sesler varsa ( inşaat, araba, tren, vb.) mümkün olduğu kadar erken ya da geç saatlerde kayıt yapmaya çalışın. Kayıt sırasında oluşabilecek diğer sesleri, post prodüksiyon sırasında mümkün olduğunca temizleyerek daha temiz bir ses elde edebilirsiniz.

Eğer nispeten gürültülü bir ortamdaysanız, çeşitli donanımlarla ve yazılımlarla da arka plan sesini minimize etmeniz mümkün. Bunları bir başka yazımızda ele alacağız.

Paylaştığımız bilgilerin faydalı olacağını umuyoruz. Eğer beğendiyseniz, işinize yaradıysa ya da sizin daha farklı ev yapımı çözümleriniz varsa lütfen bizimle paylaşın. Onları da ekleyelim ve yeni başlayanlara daha fazla seçenek sunalım.

Tagged as: .

Rate it
Previous post

Post comments

This post currently has no comments.

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *